لطف الله هنرفر
104
اصفهان ( فارسى )
از خانههاى ديالمه كه نزديك ميدان قديم امروز ( ميدان كهنه ) قرار داشته راهى زيرزمينى به قلعه منتهى مىشده كه امروز هم پس از هزار سال در بعضى از منازل كه زمين را به منظور احداث چاه حفر مىكنند به آن راه برخورد مىنمايند . در عهد سلجوقيان نيز قلعهء مزبور مورد استفاده واقع مىشده و راه ديگرى از زيرزمين ، ساختمانهاى ملكشاه را از محل ميدان قديم و اطراف مسجد جمعهء امروز به قلعهء طبرك اتصال مىداده است . در آن روزگار قسمت معروف شهر اصفهان ناحيهء شرقى شهر امروزى محسوب مىشده و آبادىها از ميدان كهنه تا دهكدهء شهرستان قرار داشته و محلههاى احمدآباد و پاىقلعه و خواجو و باغ مراد و ترواسكان از دايرترين نقاط شهر بوده است . ابو سعيد بهادر خان ، ايلخان مسلمان مغول در قرن هشتم ، شرف الدين شاه محمود اينجو را در سال 734 در اين قلعه زندانى كرد و سپس خان سلطان ، دختر امير كيخسرو ، برادرزادهء شيخ ابو اسحق اينجو در همين استحكامات در مقابل شاه شجاع و شاه محمود آل مظفر قلعهدارى كرد و از فراز برج و باروهاى آن شبانهروز دفاع نمود . شاه سلطان ، خواهرزادهء امير مبارز الدين محمد مظفرى ، در سال 757 شيخ ابو اسحق اينجو را دستگير و در قلعهء طبرك زندانى كرد و سپس او را به شيراز فرستاد و امير شيخ ابو اسحق روز جمعه ، 21 جمادى الاولى سال 758 ، در ميدان سعادت شيراز ، كه از بناهاى خود او بود ، به قتل رسيد و اصفهان در همين سال به دست آل مظفر افتاد . شاردن ، سياح معروف فرانسوى ، كه در دورهء سلطنت شاه سليمان مدتى در اصفهان بهسر برده است ، در سفرنامهء خود راجع به قلعهء طبرك چنين نوشته است : اين قلعه به شكل مربع نامنظمى است كه قطر آن هزار پا و از گل ساخته شده ، ولى نماى بيرونى آن از گچ است ، ديوارهاى آن